Վերջերս հայտնի դարձավ, որ Հայաստանը կապ ունի ոչ միայն Ռուսաստանի, այլև Չինաստանի հետ երկաթուղային ճանապարհով։ Այս հայտարարությունը, որը ներկայացվեց որպես մեծ տնտեսական հաջողություն, իրականում ծածկում է ավելի բարդ և անհանգստացնող իրականություն։
Իրականում, Կարս-Ախալքալաք երկաթուղու «բացումը» ոչ թե նոր հնարավորություն է, այլ Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի սահմանները փակելու փաստի ցայտուն ապացույց։ Թուրքիան, ինչպես նաև Ադրբեջանը, հրաժարվում են ուղղակիորեն բացել իրենց սահմանները Հայաստանի հետ։ Այսպիսով, երկաթուղու միջոցով ապրանքների տեղափոխումը պարզապես կիրառվում է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երթուղու միջոցով՝ ապրանքները տեղափոխելու համար։
Այս իրավիճակը հստակ ցույց է տալիս, որ իշխանությունները փորձում են ներկայացնել քաղաքական շոու՝ որպես տնտեսական հաջողություն։
Ինչո՞ւ է Կարս-Ախալքալաք երկաթուղին Հայաստանի տնտեսության համար ոչ թե օգուտ, այլ խոչընդոտ։
Ահա երեք հիմնական պատճառ, թե ինչու այս նախագիծը տնտեսական առումով անօգուտ է, իսկ աշխարհաքաղաքական առումով՝ վտանգավոր։
1. Տեխնիկական խնդիրներ
Ախալքալաքից Կարս հաղորդակցությունը գրեթե անհնար է տեխնիկական խոչընդոտների պատճառով։ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի ադրբեջանական և վրացական հատվածի երկաթուղու ռելսերի միջև հեռավորությունը 1520 սմ է (խորհրդային ստանդարտ), իսկ Թուրքիայում գործում է եվրոպական ստանդարտը, որը ավելի նեղ է։ Արդյունքում, վագոնները չեն կարողանալու սահուն, առանց տեխնիկական վերազինման գնալ-հասնել Կարս։ Ճանապարհին պետք է կատարվի վագոնների փոխանակում, ինչը դարձնում է տեղափոխումը ոչ միայն ավելի երկար, այլև ավելի թանկ։
2. Տնտեսական անօգուտություն
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առևտրի ծավալները նույնիսկ այնքան մեծ չեն, որ ավտոտրանսպորտային փոխադրումները հարցը լուծում են ավելի արագ և էժան։ Կարս-Ախալքալաք երթուղուց օգտվելը ցանկալի էֆեկտիվի փոխարեն ներկայացնելու ակնհայտ փորձ է։
3. Անվտանգության և աշխարհաքաղաքական ռիսկեր
Այս մոտեցումը խաթարում է նաև Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքերը։ Իրականում, Հայաստանը պետք է տեր կանգնի իր տարածքի վրա, ինչպես Իրանը՝ Հորմուզի նեղուցի վրա։ Սյունիքը մեզ համար նույն Հորմուզի նեղուցն է։ Եթե մենք թույլ տանք Ադրբեջանին և Թուրքիային օգտագործել մեր տարածքը միմյանց միանալու համար, մենք կկորցնենք ոչ միայն տնտեսական, այլև աշխարհաքաղաքական առավելությունները։
