Այսօր՝ Լեհաստանի Հանրապետությունում պաշտոնական այցի շրջանակում, ես հանդիպեցի Լեհաստանում ակրեդիտացված օտարերկրյա դեսպանների, դիվանագետների և վերլուծական կենտրոնների ներկայացուցիչների հետ՝ Լեհաստանի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտում։ Իմ ելույթի հիմնական թեման Հայաստանում խաղաղության հաստատման գործընթացն էր։
Ես ընդգծեցի, որ այս գործընթացի հիմքը 1991 թվականի Ալմա-Աթայի հռչակագիրն է, որը հիմնարար փաստաթուղթ է տարածաշրջանում խաղաղության հաստատման համար։ Այս փաստաթղթի սկզբունքների վրա է հիմնված մեր աշխատանքը։
Իմ կարծիքով, այս գործընթացի իրական գագաթնակետը հասավ օգոստոսի 8-ին, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնությամբ և մասնակցությամբ Ադրբեջանի նախագահի հետ համատեղ ստորագրվեց հռչակագիր։ Ես նշեցի, որ ԱՄՆ նախագահի մասնակցությունը և անձնական ներգրավվածությունը շատ կարևոր դեր է խաղացել տարածաշրջանում խաղաղության հաստատման գործում։ Առանց այդ աջակցության խաղաղության գործընթացը կլիներ շատ ավելի անորոշ։
Այս տարիներին մենք հասել ենք նաև այլ կարևոր հաջողությունների։ Օրինակ, 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Եվրոպական քաղաքական համայնքի առաջին գագաթնաժողովի շրջանակում Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի հրավերով Ադրբեջանի նախագահի հետ իմ հանդիպումը հանգեցրեց այն որոշմանը, որ Հայաստանը և Ադրբեջանը միմյանց կճանաչեն որպես իրարի տարածքային ամբողջականություն, ինքնիշխանություն և քաղաքական անկախություն ունեցող պետություններ՝ հիմնվելով Ալմա-Աթայի հռչակագրի սկզբունքների վրա։
Այս համատեքստում անհրաժեշտ է նաև նշել այն փուլերը, որոնք նախորդել են այս հաջողությանը։ 2025 թվականը առաջին տարին էր անկախացումից ի վեր, երբ հայկական և ադրբեջանական զորքերի միջև հրաձգությունների պատճառով չեղան սահմանային զոհեր։ «Հիմա մենք ունենք իրական խաղաղություն մեր տարածաշրջանում, բայց այն պետք է ամրապնդել և ինստիտուցիոնալ դարձնել»,- եմ ասել՝ հավելելով, որ խաղաղությունը կառուցման փուլում է և պահանջում է անընդհատ ջանքեր։
Մենք ակտիվորեն աշխատում ենք ձեռք բերված համաձայնությունների իրագործման ուղղությամբ։ Օրինակ, «Թրամփի ուղին» ռազմավարական ներդրումային ծրագիրը, որը նախատեսում է երկաթուղային կապի ստեղծում Հայաստանի տարածքով՝ միացնելով արևելքը և արևմուտքը, այդ թվում՝ Ադրբեջանի հիմնական մասը Նախիջևանի հետ, նոր հնարավորություններ կստեղծի ոչ միայն մեր երկրների համար, այլև Եվրոպական Միության համար՝ որպես նոր մատակարարման ուղի։
Ես վստահ եմ, որ այս գործընթացը սկիզբ է առել և անշրջելի է։ Մենք բոլորս Հարավային Կովկասը համարում ենք մեր տունը, և մեզ անհրաժեշտ է հոգ տանել Հարավային Կովկասի մասին։ Հանդիպման ընթացքում պատասխանեցի ներկաների հետաքրքրող հարցերին՝ խորացնելով տարածաշրջանում խաղաղության հաստատման և զարգացման հեռանկարները։
