Իմ նոր աշխատությունը, որը կոչվում է «Անավարտ խաղաղություն. Ղարաբաղյան հակամարտությունն ու բաց թողնված հնարավորություններն», փորձում է լուսաբանել 30 տարուց ավելի շարունակվող բանակցային գործընթացի ամբողջական պատկերը։ Սա Արցախյան հակամարտության վերաբերյալ առաջին և միակ հայալեզու համապարփակ ուսումնասիրությունն է, որը հիմնված է բանակցային փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և գործընթացի մասնակիցների հարցազրույցների վրա։
Աշխատանքը սկսեցի 2023 թվականին, երբ Ղարաբաղի իրավիճակը սրվում էր։ Իմ նպատակն էր փորձել հասկանալ, թե ինչու հակամարտությունը չկարողացավ լուծվել, թե որտեղ էին կատարվել սխալները։ Գրքի ստեղծումը դարձավ իմ հասկանալու միջոցը, որը հետո վերածվեց գրքի՝ այն հարցը խորությամբ քննարկող միակ ուսումնասիրության լինելու համար։
Այս գործընթացում ես ունեցել բախտավորություն աշխատելու Ջիմի Քարտերի հետ, եղելով նրա կենտրոնի ղեկավարը։ Այս փորձառությունը, ինչպես նաև իմ աշխատանքը Կոսովոյի և Մոնտենեգրոյի անկախության ճարտարապետներից մեկի որպեսզի, թույլ տվեցին ինձ համեմատություններ անել և նոր տեսանկյունից նայել Արցախի հարցին։
Գրքում անդրադառնում եմ 1997 թվականին առաջարկված այն պայմաններին, որոնք, իմ կարծիքով, կարող էին հանգեցնել ավելի կայուն և արդար լուծման։ Այդ պայմաններով Ղարաբաղը կպահպաներ իր դե ֆակտո անկախությունը, իր բանակը և կառավարությունը, մինչդեռ Ադրբեջանին կվերադարձվեին 5 շրջանները։ Կարևոր էր, որ Ղարաբաղի և Հայաստանի միջև կապը պահպանվեր, իսկ ինքնին չպետք է լիներ ՄԱԿ-ի անդամ։ Սա, սակայն, բաց թողնվեց, քանի որ 1997 թվականին ՀՀ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, թեև սկզբում պատրաստ էր ընդունել այս առաջարկը, ավելի ուշ հրաժարվեց դրա կատարումից՝ իշխանական շրջանակների ճնշման տակ։
Իմ աշխատության մեջ քննադատաբար եմ վերլուծում նաև 2018 թվականից հետո ձևավորված քաղաքական մոտեցումները։ Կարծում եմ, որ իշխանափոխությունից հետո բանակցային ժառանգության նկատմամբ բավարար ինստիտուցիոնալ հիշողություն չձևավորվեց, և գործընթացը սկսվեց «զրոյական կետից»՝ անտեսելով նախորդ տարիների կուտակված փաստաթղթային և քաղաքական շերտերը։ Այս մոտեցումը, իմ կարծիքով, նվազեցնում էր միջնորդների համար կողմերի կանխատեսելիության աստիճանը։
Այս գրքի հրատարակությունը հայերենով հնարավոր է դարձել «Նյումեգ» հրատարակչատան շնորհիվ, իսկ անգլերեն տարբերակը տպագրվել է Բրիտանական Palgrave Macmillan հրատարակչատան կողմից։ Այս շնորհանդեսի և գրքարշավի շրջանակում ես կառաջարկեմ իմ տեսլականը ոչ միայն մասնագետներին, այլև ուսանողներին և բուհական համայնքներին՝ հույս ունենալով, որ այս աշխատանքը կօգնի ավելի լավ հասկանալ Ղարաբաղի հակամարտության պատմությունը և դրա բաց թողնված հնարավորությունները։
